• Ufuk Aykol

İbn Ecâ Seyahatnâmesi

Kitabın en ilgi çekici noktalarından biri İbn Ecâ’nın elçi olarak gittiği Akkoyunlu Devleti’nin hükümdarı Uzun Hasan ile yaptığı din ve tarih sohbetidir.

İbn Ecâ et-Türkî’nin özgün adı Kitâb fi Târih Yeşbek ez-Zâhirî olan seyahatnâme türündeki eseri, Mehmet Şeker’in tercümesi ile İbn Ecâ Seyahatnâmesi adıyla Ötüken Neşriyât tarafından neşredildi. Günümüzde Orta Çağ Türk tarihi hakkında Türkçe kaynakların sınırlı olması bize bu eserin tercümesinin ne derece önemli olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte eserin bir seyahatname olması hasebiyle, klâsik Orta Çağ Türk tarihi hakkındaki eserlerin yanı sıra önemli detaylar vermektedir.

Muhammed b. Mahmud b. Ecâ et-Türkî, Memlûklerde ordu kadılığı (kazaskerlik) yapmış, Sultan Kayıtbay döneminde yapılan Akkoyunlu Seferi’ne katılmış ve Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan’a elçi olarak gönderilmiştir. Memlûklerde idarî bir göreve sahip olan İbn Ecâ’nın hem Memlûkler hem Akkoyunlu devletleri hakkında verdiği bilgiler, siyasî ve idarî Türk tarihi için oldukça önemlidir.


Eserde Memlûk, Dulkadiroğlu ve Akkoyunlu devletleri hakkında tarihî, siyasî, dinî ve içtimaî bilgiler yer almaktadır. Bu sebeple Mısır’dan Doğu Anadolu’ya uzanan coğrafyada Türk hâkimiyeti ve yaşayışları hakkında verdiği bilgilerle dönemin ana kaynaklarından biri olarak kabul edilir.


Yukarıda kısaca değindiğimiz eserin önemi, mütercim Mehmet Şeker tarafından müellifin hayatı ile birlikte incelenmiştir. Bununla birlikte seyahatname içerisinde açıklayıcı ve bilgilendirici notlar bulunmaktadır. Bu notlar, hem dönem hem de bu iki devlet hakkında fazla bilgi sahibi olmayan okur için açıklayıcı olduğu kadar, ileriye dönük okumalar için bir rehber vazifesi de görmektedir.


Kitabın en ilgi çekici noktalarından biri, İbn Ecâ’nın elçi olarak gittiği Akkoyunlu Devleti’nin hükümdarı Uzun Hasan ile yaptığı din ve tarih sohbetidir. Burada Uzun Hasan önce İbn Ecâ’ya soru sormuş ve cevabından memnun olması üzerine birkaç soru daha sorarak İbn Ecâ’nın cevaplarını dikkatlice dinlemiştir.


Mehmet Şeker’in dilimize kazandırmış olduğu, 15. yüzyılda Memlûkler ve Akkoyunlular arasında gidip gelen bir Türk elçisinin seyahatnamesi, vermiş olduğu tarihî ve coğrafî bilgilerin yanı sıra bu dönemde, bu coğrafyada yaşayan Türklerin zihin dünyasını göstermesi bakımından da ayrıca önemlidir.


Ufuk Aykol

(212) 526 16 15 / 527 50 32

Divanyolu Cad. No:14

Sultanahmet / İstanbul

Anasayfa     Hakkımızda     Sayılar     Etkinlik     Yazılar     Basında Biz     İletişim